Zamek Królewski

10.12.2003
autor: UM Łęczyca

Zamek Królewski w Łęczycy został zbudowany około roku 1350 przez Kazimierza Wielkiego. Średniowieczny zamek został zlokalizowany w południowo – wschodnim narożu ówczesnej Łęczycy. Mury obronne zamku połączono z murami miejskimi w jeden obwód obronny. Zamek został oddzielony od miasta fosą i posiadał zwodzony most.

Zabudowania zamku składały się z części: administracyjnej i mieszkalno – gospodarczej. Na dziedzińcu zamkowym na wprost bramy stała trzykondygnacyjna budowla zwana „Domem Starym”. Mieściła się w niej kancelaria burgrabiego i pisarza, sala posiedzeń sądu oraz sala reprezentacyjna, w której odbywały się zjazdy i sesje sejmu. Na drugim piętrze mieściła się zbrojownia i spichlerz.. W narożu zamku znajdowała się wieża, dołem czworoboczna, wyżej nad murami przechodziła ośmiobok. Była dostępna tylko z murów. Zwano ją „szlachecką” z uwagi na spełnianie funkcji więziennych dla szlachty.

W XV wieku i częściowo w I połowie XVI zamek był kilkakrotnie zniszczony przez pożary. Generalną odbudowa została przeprowadzona w latach 1563 – 1564 z inicjatywy Jana Lutomierskiego, kasztelana i starosty łęczyckiego. Wykonano wiele prac, a do najważniejszych należało wybudowanie „Domu Nowego”, naprawa budynku bramnego, wieży i murów. Wybudowano wtedy w części wschodniej „furtę” zwaną wodną. W takim stanie zamek przetrwał do najazdu Szwedów, który spowodował ogromne zniszczenia.

Po „potopie” szkody naprawiono, ale kolejna wojna ze Szwedami w 1703 roku sprawiła, że zamek uległ dalszym zniszczeniom. W 1788 roku runął budynek bramny, a wieża groziła zawaleniem.

Od 1816 roku w zamku kwaterowało wojsko, a resztki „Domu Starego” służyły jako skład amunicji. Stąd do dziś określa się „Dom Stary” również nazwą „Prochownia”.

W 1814 roku zawaliła się górna część wieży, z której cegła została wykorzystana do budowy domów w mieście. Zamek popadał w dalszą ruinę, a w okresie dzwudziestolecia międzywojennego starano się go tylko doraźnie zabezpieczać z funduszów społecznych.

Po II wojnie światowej w ruinach zamku znalazł siedzibę łęczycki hufiec harcerski.

Decydującą o przyszłości Zamku Królewskiego inicjatywę podjęła Jadwiga Grodzka, nauczycielka i znana działaczka społeczna. Dzięki jej zabiegom w latach 1959 – 1975 przeprowadzono prace badawcze i archeologiczne, a w 1964 roku rozpoczęto rekonstrukcję zamku. trwała ona 10 lat.

Zamek jest dziś siedzibą Muzeum Regionalnego, w którym oprócz stałych ekspozycji archeologicznych, artystyczno-historycznych i etnograficznej organizowane są wystawy czasowe, koncerty muzyki dawnej, odczyty, a na zamkowym dziedzińcu od kilku lat w miesiącu sierpniu odbywają się Turnieje Rycerskie, słynne nie tylko w kraju, ale również zagranicą.

W zamkowych komnatach można czasem spotkać przechadzającego się nierozerwalnie związanego z Łęczycą diabła Borutę, który sprawuje piecze nad skarbami. Zainteresowanych diabłem Borutą odsyłamy do legend znajdujących się na naszej stronie internetowej.