„Nagroda im. Benedykta Polaka”

Ustanowienie Nagrody im. Benedykta Polaka

28 maja 2014 roku na łęczyckim zamku odbyło się uroczyste podpisanie porozumienia o ustanowieniu i realizacji Nagrody im. Benedykta Polaka, zawartego pomiędzy Oddziałem Polskim The Explorers Club, Towarzystwem Naukowym Warszawskim, Starostwem Powiatowym w Łęczycy oraz Urzędem Miejskim w Łęczycy. Powołana została także dwunastoosobowa Kapituła, której zadaniem będzie przyznawanie podczas corocznej uroczystej gali nagrody dla wybitnych badaczy ziemi, głębin morskich i kosmosu. Patronem Nagrody jest Benedykt Polak, franciszkanin, który wraz z legatem papieskim Giovannim da Pian del Carpine wyruszył w 1245 r. z poselstwem do Chana Mongolskiego. W ciągu ponad dwu i pół letniej pionierskiej podróży pokonując ok. 20 tys. km wytyczył szlak do wnętrza Azji – tajemniczego, zupełnie nie znanego ówcześnie świata. Benedykt Polak i Giovanni da Pian del Carpine przekazali pierwsze w historii niezwykle ciekawe i wnikliwe opisy tej części kontynentu Azjatyckiego i życia jego mieszkańców. Stały się one inspiracją dla wielu późniejszych, dużo bardziej sławnych podróżników.

Celem nagrody jest promocja polskich dokonań eksploracyjnych oraz przypomnienie, poprzez osobę Patrona, historycznego znaczenia jakie kraj nasz odegrał w dziedzinie kontaktów międzykulturowych. Nagroda przyznawana będzie w dwóch kategoriach: nagroda dla obywatela polskiego oraz dla obcokrajowca zasłużonego we współpracy z badaczami polskimi. Będzie ona wręczana raz do roku w Łęczycy lub w Tumie. Pierwsze rozdanie nagród zaplanowane zostało na maj 2015 roku. Prace Sekretariatu nagrody im. Benedykta Polaka powierzono Muzeum w Łęczycy.


2015 – I edycja Nagrody im. Benedykta Polaka

W dniu 12 czerwca 2015 roku w tumskiej Archikolegiacie miało miejsce uroczyste wręczenie Nagrody im. Benedykta Polaka dwu laureatom, których wyboru dokonała Kapituła Nagrody im. Benedykta Polaka (w skład wchodzą członkowie: Oddział Polski The Explorers Club, Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Miasto Łęczyca, Powiat Łęczycki) podczas posiedzeń w dniach 16 marca i 8 kwietnia 2015 roku. Nagrodę przyznano w dwóch kategoriach: dla obywatela polskiego oraz obcokrajowca zasłużonego we współpracy z badaczami polskimi. Otrzymali je:

  • prof. dr hab. Maria Krzysztof Byrski, wybitny polski naukowiec, orientalista (indolog), ambasador Rzeczpospolitej Polski w Indiach w latach 1993 – 1996
  • prof. dr hab. Nikolai Grube naukowiec niemiecki, epigrafik, światowej klasy autorytet w dziedzinie znajomości pisma Majów.

Kapituła postanowiła również przyznać specjalny dyplom uznania Panu Aleksandrowi Dobie polskiemu podróżnikowi, kajakarzowi, zdobywcy i odkrywcy, który jako pierwszy człowiek w historii samotnie dwukrotnie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki z kontynentu na kontynent (z Afryki do Ameryki Południowej i z Europy do Ameryki Północnej) wyłącznie dzięki sile mięśni.

***

Zanim jednak odbyło się uroczyste wręczenie Nagród, kilka godzin wcześniej na łęczyckim zamku miała miejsce konferencja prasowa z udziałem jednego z laureatów prof. dr hab. Marii Krzysztofa Byrskiego oraz części członków Kapituły w osobach: prof. dr hab. Mariusza Ziółkowskiego – wiceprezesa Kapituły i prezesa Oddziału Polskiego The Explorers Club, Krystyny Pawlak – wicestarosty Powiatu Łęczyckiego, red. Moniki Rogozińskiej współzałożycielki Oddziału Polskiego The Explorers Club oraz Krzysztofa Lipińskiego – Burmistrza Miasta Łęczyca. Konferencję poprowadził Andrzej Borucki – dyrektor Muzeum w Łęczycy oraz sekretarz Kapituły.

Podczas spotkania z dziennikarzami Pani Rogozińska opowiedziała o Międzynarodowym Stowarzyszeniu The Explorers Club, które od ponad stu lat zrzesza największych podróżników i odkrywców, propaguje odkrycia badaczy oraz przypomina zapomnianych bohaterów historii eksploracji. Ponadto opowiedziała o patronie Nagrody – Benedykcie Polaku, franciszkaninie, który uznawany jest za pierwszego polskiego podróżnika i odkrywcę.

Głos zabrała również Pani Krystyna Pawlak, która opowiedziała o początkach współpracy pomiędzy Oddziałem Polskim The Explorers Club, Towarzystwem Naukowym Warszawskim, a także władzami Powiatu Łęczyckiego i Miasta Łęczyca. Wspomniała także o organizowanych, w ubiegłych latach, w Łęczycy jarmarkach ku czci Benedykta Polaka, w trakcie których prezentowane były kultury różnych krajów, przez które przebiegała wyprawa zakonnika oraz Giovaniego da Pian del Carpine.

Natomiast prof. Mariusz Ziółkowski opowiedział o idei postania Nagrody im. Benedykta Polaka, a także przedstawił dokonania obecnego na konferencji jednego z laureatów Nagrody prof. dra hab. Marii Krzysztofa Byrskiego.

Głos zabrał również „bohater wieczoru” prof. Byrski, który podziękował za przyznanie mu Nagrody przez Kapitułę, jednocześnie wyrażając swoje zaskoczenie dokonanym wyborem.

***

Uroczyste wręczenie Nagrody laureatom odbyło się o godz. 18.00 w Archikolegiacie w Tumie w obecności mieszkańców Łęczycy i okolic oraz zaproszonych gości, wśród których znaleźli się m.in. przedstawiciele duchowieństwa, władze powiatu i miasta Łęczyca, przedstawiciele wyższych uczelni i instytucji naukowych, podróżnicy. Uroczystość poprowadził dyrektor Muzeum w Łęczycy – Andrzej Borucki oraz proboszcz Archikolegiaty w Tumie ks. kan. Paweł Olszewski, którzy w towarzystwie Zespołu Reprezentacyjnego Sygnalistów Myśliwskich Hubertusy ze Świnic Warckich serdecznie powitali przybyłych gości.

Następnie odczytali listy od osób, które z różnych przyczyn nie mogły pojawić się na uroczystości, m.in. Ambasadora Niemiec – Rudolfa Nikela, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Małgorzaty Omilanowskiej, Nuncjusza Apostolskiego w Polsce – Celestino Migliore czy Sekretarza Generalnego Polskiego Komitetu ds. UNESCO – Sławomira Ratajskiego. Ponadto pokrótce przedstawili historię Archikolegiaty oraz wyprawy sprzed 770 z udziałem Benedykta Polaka i Giovanniego da Pian del Carpine. Następnie red. Monika Rogozińska, prof. dr hab. Mariusz Ziółkowski i Krystyna Pawlak przedstawili zgromadzonym sylwetki nagrodzonych: prof. dr hab. Marii Krzysztofa Byrskiego, prof. dr hab. Nikolaia Grube oraz odznaczonego specjalnym wyróżnieniem Aleksandra Doby, który nie mógł przyjechać do Tumu, gdyż w tym dniu przebywał w Waszyngtonie, gdzie również odbierał nagrodę za swoje osiągnięcia.

Kolejnym punktem uroczystości była ceremonia wręczenia Nagrody im. Benedykta Polaka obu laureatom, której dokonali: prezes Kapituły – prof. dr hab. Stanisław Rakusa-Suszczewski oraz wiceprezes Kapituły prof. dr hab. Mariusz Ziółkowski. Nagrodzeni oprócz pamiątkowych dyplomów, otrzymali gratyfikacje finansowe. Po uhonorowaniu laureatów oraz wspólnym zdjęciu, nagrodzeni wygłosili wykłady, podczas których opowiadali o swojej działalności, osiągnięciach, podróżach.

Na zakończenie uroczystości w Archikolegiacie, wystąpił chór Liquescentes, specjalizujący się w wykonywaniu i propagowaniu chorału gregoriańskiego. Zespół stanowił przepiękne zakończenie historycznego wydarzenia jakim było wręczenie Nagrody im. Benedykta Polaka.


2016 – II edycja Nagrody im. Benedykta Polaka

W piątkowe popołudnie 3 czerwca 2016 r. w Archikolegiacie w Tumie pod Łęczycą odbyła się uroczystość wręczenia Nagrody im. Benedykta Polaka. Tym razem uhonorowani zostali:

  • prof. Charles Robert O’Dell, amerykański astronom i astrofizyk, od lat współpracujący z polskimi naukowcami,
  • ks. prof. Piotr Nawrot SVD, muzykolog związany z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu, odkrywca i popularyzator muzyki barokowej z jezuickich misji w Ameryce Łacińskiej.

Laudacje na temat uhonorowanych wygłosili członkowie Kapituły Benedykta Polaka: prof. Paweł Haensel oraz ubiegłoroczny laureat prof. Maria Krzysztof Byrski. Sami nagrodzeni zaprezentowali krótkie, aczkolwiek niezwykle ciekawe efekty swojej wieloletniej pracy.

Przyznane zostały ponadto dwa wyróżnienia honorowe, które otrzymali: kapitan Piotr Kuźniar oraz pan Krzysztof Starnawski. Laudacje na ich cześć wygłosili red. Monika Rogozińska oraz Marcin Jamkowski – dziennikarz, podróżnik, fotograf i filmowiec, który odebrał również nagrodę za nieobecnego Krzysztofa Starnawskiego.

Uroczystość wręczenia nagrody zaszczyciło swoją obecnością wielu znamienitych gości, wśród których znaleźli się między innymi prof. Piotr Gliński – Wiceprezes Rady Ministrów, minister kultury i dziedzictwa narodowego, ambasador Wenezueli w Polsce pan Luis Adolfo Gómez Urdaneta z małżonką oraz prof. Zbigniew Rau – Wojewoda Łódzki, będący patronem honorowym Nagrody im. Benedykta Polaka w 2016 r.

Oficjalna część zakończyła się koncertem chóru Flaminae, który wykonał utwory wybrane specjalnie na tę okazję przez ks. prof. Piotra Nawrota SVD.


2017 – III edycja Nagrody im. Benedykta Polaka

9 czerwca 2017 r. o godz. 17:00 w Archikolegiacie w Tumie pod Łęczycą odbyła się ceremonia wręczenia nagród im. Benedykta Polaka. Tegoroczną – III edycję nagrody honorowym patronatem objął Prezydent RP. Kancelarię Prezydenta w dzisiejszej ceremonii reprezentował minister Andrzej Dera, sekretarz stanu w kancelarii Prezydenta RP. Uroczystość zaszczycili także przedstawiciele najwyższych władz Rzeczpospolitej Polski w osobie pana Jarosława Sellina wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego.

Pana Wojewodę Łódzkiego, profesora Zbigniewa Rau, reprezentował Pan Mirosław Suski – dyrektor generalny Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego. W tej wspaniałej uroczystości uczestniczył także Ryszard Bonisławski – Senator RP.
Obecni byli przedstawiciele instytucji naukowych: pan prof. Piotr Życki, dyrektor Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Warszawie oraz pani profesor Bożena Czerny, również z Centrum Mikołaja Kopernika, przedstawiciele Oddziału Polskiego the Explorers Club, Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich oraz Stowarzyszenia Starożytników.
Serdecznie dziękujemy za udział członkom Kapituły Nagrody im. Benedykta Polaka w osobach:

  • prof. dr hab. Stanisław Rakusa-Suszczewski – Przewodniczący Kapituły, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz Explorers Club,
  • prof. dr hab. Mariusz Ziółkowski – Wiceprzewodniczący Kapituły, wykładowca Zakładu Antropologii Historycznej UW i Prezes Explorers Club Oddział Polska,
  • redaktor Monika Rogozińska, współzałożycielka Oddziału Polskiego The Explorers Club i współzałożycielka Kapituły BP,
  • prof. dr hab. Paweł Haensel z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika PAN i wiceprezes Towarzystwa Naukowego Warszawskiego,
  • prof. dr hab. Ryszard Grygiel, dyrektor MAiE w Łodzi,
  • prof. dr hab. Maria Krzysztof Byrski, laureat nagrody im. Benedykta Polaka,
  • członek kapituły – profesor Nikolai Grube, laureat nagrody i członek honorowy Kapituły.

Przedstawicielem samorządu województwa łódzkiego była pani Ilona Rafalska. Władze powiatu łęczyckiego reprezentowali: pan Wojciech Zdziarski – Starosta Powiatu Łęczyckiego oraz pani Krystyna Pawlak – Wicestarosta Powiatu Łęczyckiego, a także Członek Kapituły Nagrody Benedykta Polaka. W imieniu władz miasta Łęczycy była obecna pani Ewa Lewińska – sekretarz miasta Łęczyca oraz przedstawiciele gmin powiatu łęczyckiego w osobach: pana Włodzimierza Frankowskiego wójta Gminy Góra św. Małgorzaty, pana Jacka Rogozińskiego wójta gminy Łęczyca i pana Krzysztofa Próchniewicza wójta gminy Świnice Warckie.

Laureatami tegorocznej edycji Nagrody zostali:

  • prof. dr hab. Jerzy Gąssowski, mediewista, nestor polskiej archeologii, odkrywca grobu w katedrze Fromborskiej zawierającego szczątki wybitnego astronoma Mikołaja Kopernika,
  • prof. dr Owen Gingerich, amerykański astronom i historyk nauki Uniwersytetu Harvarda oraz badacz Smithsonian Institution. Profesor Owen Gingerich od lat współpracuje z polskimi uczonymi nad spuścizną Mikołaja Kopernika.Ponadto Kapituła przyznała dwa Wyróżnienia honorowe:
  • Małgorzata Wojtaczka, biolog, uczestniczka i współorganizatorka wielu wypraw. Kilka miesięcy temu została pierwszą kobietą, która pieszo i bez asysty zdobyła biegun południowy,
  • Tomasz Mazur, etnolog, podróżnik i literat. Autor książki „Mozaika indyjska”, jednej z najbardziej wnikliwych i celnych analiz indyjskiej kultury.
    W ramach uroczystości, oprócz wystąpień Laureatów, odbył się koncert utworów renesansowych w wykonaniu zespołu Miraculis.

 


2018 – IV edycja Nagrody im. Benedykta Polaka

W dniu 9 lutego na Zamku w Łęczycy odbyło się kolejne posiedzenie Kapituły Nagrody im. Benedykta Polaka. Benedykt Polak wspólnie z Giovanni da Pian del Carpine w latach 1245-1247 odbyli podróż na Daleki Wschód. Kapituła nawiązując do tej niezwykle niebezpiecznej wyprawy corocznie nagradza wybitnych naukowców i odkrywców z Polski i świata.

W sali łęczyckiego zamku spotkali się członkowie kapituły, m.in. z Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Klubu odkrywców „The Explorers Club”, poprzedni laureaci Nagrody oraz przedstawiciele lokalnych samorządów Miasta Łęczyca i Powiatu Łęczyckiego. Po przedstawieniu sylwetek kandydatów, członkowie kapituły zdecydowali, że laureatami tegorocznych nagród zostaną:

  • prof. Jerzy Dzik, paleontolog polski, ewolucjonista, profesor i dyrektor Instytutu Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk,
  • prof. Mitsuyoshi Numano, slawista oraz wykładowca polonistyki na Uniwersytecie Tokijskim, tłumacz na japoński wielu dzieł Wisławy Szymborskiej, Stanisława Lema i Czesława Miłosza.

Kapituła postanowiła przyznać również wyróżnienie:

  • Sebastian Kawa, pilot szybowcowy i żeglarz sportowy, wielokrotny mistrz i rekordzista świata w konkurencjach szybowcowych, jeden z realizatorów projektu Himalaya Gliding Project – rekonesans szybowcowy w Himalajach.

Wręczenie nagród i wyróżnienia zaplanowano wstępnie na dzień 8 czerwca w Archikolegiacie w Tumie, miejscu pamiętającym czasy wyprawy Benedykta Polaka.

***

Posiedzeniu Kapituły towarzyszyło również otwarcie w wieży szlacheckiej łęczyckiego Muzeum wystawy poświęconej podróży Giovanni da Pian del Carpine i Benedykta Polaka, którą można oglądać do 20 lutego br.

23 lutego ekspozycja zostanie zaprezentowana na Uniwersytecie Warszawskim, a w czerwcu tego roku powróci do Łęczycy na uroczystość przyznania nagród.

Tożsama wystawa, przetłumaczona na język włoski, już w najbliższym czasie zostanie wyeksponowana w Instytucie Polskim w Rzymie.

***

20 lutego 2018 r. o godz. 19.00 w Polskim Instytucie Kultury w Rzymie została otwarta wystawa zatytułowana „Przed Marco Polo: misja Benedykta Polaka i Jana z Pian del Carpine na dwór chanów Mongolii, 1245-1247”.

Inaugurację wydarzenia poprzedziły trzy krótkie wystąpienia, których celem było ukazanie okoliczności historycznych, kulturowych i religijnych oraz sylwetek bohaterów legacji papieskiej wysłanej przez Innocentego IV.

Po przywitaniu i pozdrowieniu przybyłych przez Dyrektor Instytutu, dr hab. Agnieszkę Bender, głos został oddany trzem zaproszonym profesorom. Pierwszą konferencję wygłosił o. prof. dr Emil Kumka OFMConv, z Papieskiego Wydziału Teologicznego św. Bonawentury – Seraphicum w Rzymie. W swoim wystąpieniu zarysował panoramę historyczną i franciszkańską misji Jana z Pian del Carpine i Benedykta Polaka, skupiając uwagę na sposobie w jaki bracia św. Franciszka zwykle odnosili się i dialogowali z osobami i kulturami spoza sfery chrześcijaństwa. Szkoła Świętego z Asyżu uczyła otwartości i pokojowej relacji do innych, bez wzniecania sporów czy kontestacji, nie negując jednocześnie własnego credo (1Reg 16). Wartość świadectwa życia była dla franciszkanów centralnym elementem nowej metody misyjnej, stając się pierwszym sposobem głoszenia wiary chrześcijańskiej.

Drugi referat, wygłoszony przez prof. dr hab. Jerzego Miziołka z Uniwersytetu Warszawskiego, historyka sztuki i archeologa, wskazywał na kontakty i wpływy sztuki z Półwyspu Apenińskiego na terytoriach polskich, zwłaszcza w tych miejscach, przez które z pewnością przechodziła legacja papieska w podróży do chana Mongolii. Słowom towarzyszyła prezentacja przykładów wyświetlana na ekranie.

Trzecim przemawiającym był prof. dr hab. Mariusz Ziółkowski, autor wystawy i archeolog, także z Uniwersytetu Warszawskiego oraz z Katolickiego Uniwersytetu Santa Maria in Arequipie w Peru. Jego wystąpienie, w języku francuskim, ukazywało historię i przebieg podróży dwóch franciszkanów, pierwszych przedstawicieli dyplomatycznych Zachodu, którzy dotarli i stanęli wobec mongolskiego chana Gujuka, krótko po jego wyborze w lipcu 1246 roku. To spotkanie, mimo negatywnej odpowiedzi na listy papieża Innocentego IV ze strony imperatora Mongołów, zapoczątkowało kontakty dyplomatyczne z Dalekim Wschodem, które w kolejnych latach XIII i XIV wieku stały się mocno ożywione. Podróż Jana i Benedykta zaowocowała powstaniem opisów ich podróży i poselstwa: spod pióra Jana wyszła znana Historia Mogołów, Benedykt napisał krótką relację, która posiada dwa tłumaczenia na język polski (zob. Benedykt Polak, Z Europy do Azji przez Kazachstan (1245-1247), Oficyna Olszynka, Warszawa 2008).

Po referatach wszyscy obecni na nich goście (około 40 osób), zostali zaproszeni do przejścia do lokalu, w którym znajdowała się wystawa. Czternaście tablic z tekstem włoskim i ilustracjami obrazuje w szeroki sposób rzeczywistość Mongolii tamtego czasu, historię wyprawy oraz późniejsze kolejne wydarzenia.

Pośród zaproszonych gości była obecna Chargé d’affaires a.i. Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej we Włoszech, Marta Zielińska-Śliwka oraz Konsul Honorowy Rzeczypospolitej Polskiej w Ankonie, Cristina Gorajski-Visconti.

Wystawa została zrealizowana pod patronatem i dzięki finansowaniu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ekspozycja w Instytucie Polskim będzie trwała około miesiąca, jest udostępniona nieodpłatnie w godzinach pracy tej placówki.

źródło: www.franciszkanie.pl/artykuly/rzym-wystawa-poswiecona-franciszkanskim-podroznikom

Poniżej znajdą Państwo link do internetowych wersji (polska, włoska i angielska) wystawy o Benedykcie Polaku:
http://theexplorersclubpolska.pl/en/2018/02/28/benedict-the-pole-and-giovanni-da-pian-del-carpine-on-the-court-of-the-khan-of-mongols/